close
تبلیغات در اینترنت
خرید دامنه
هرس (تعریف، زمان مناسب و موارد لزوم)
loading...

علم کشاورزی

هرس كردن       به طور كلي هرس عبارت است از قطع كامل يا قسمتی از شاخه، ريشه، پوست، برگ و يا گل و ميوه به منظور  هدايت نحوه ی رشد و باروري گياه. هرس يكي از عمليات مهم باغباني است كه از حدود سه هزار سال قبل شناخته شده و مورد استفاده قرار مي گرفته است. دلايل و فوايد هرس…

هرس (تعریف، زمان مناسب و موارد لزوم)

ALIZADE بازدید : 49 شنبه 30 / 11 / 1395 : 3:36 نظرات ()

هرس كردن

      به طور كلي هرس عبارت است از قطع كامل يا قسمتی از شاخه، ريشه، پوست، برگ و يا گل و ميوه به منظور  هدايت نحوه ی رشد و باروري گياه. هرس يكي از عمليات مهم باغباني است كه از حدود سه هزار سال قبل شناخته شده و مورد استفاده قرار مي گرفته است. دلايل و فوايد هرس كردن را در کل مي توان به شرح زير خلاصه نمود:

1- حذف شاخه هاي مزاحم، خشك شده، آفت زده و مريض و شكسته جهت حفظ و تامين سلامت گياه.

2-  ايجاد شرايط مناسب جهت ورود نور و هوا به داخل تاج و خلوت ساختن نقاط شلوغ و متراكم آن به منظور ايجاد امكان توليد محصول بيش تر و مرغوب تر.


3-  ايجاد شكل ويژه در تاج گياه. اين امر به ويژه در ميوه كاري و نيز در  شكل سازي گياهان جهت تزیين باغ و باغچه از اهميت خاصي برخوردار است.


4-  ايجاد تعادل بين شاخه،  برگ و ريشه، به خصوص در هنگام نهال كاري و جابجا كردن گياه، جهت تضمين موفقيت و ايجاد امكان رشد اوليه ی سريع تر براي گياه.


5-  جوان ساختن درختان مسن از طريق حذف شاخه هاي پير و وادار كردن درخت به توليد شاخه هاي جديد جهت بالا بردن قدرت باردهي آن.


6-  جلو يا عقب انداختن باروري گياه و تنظيم گل دهي و ايجاد تعادل بين رشد رويشي و ميزان محصول و بالا بردن كيفيت محصول توليد شده.


7-  محدود كردن رشد و كوتاه ساختن گياه براي تسهيل عملياتي مانند سمپاشي و برداشت محصول و نيز به دلايل تزیيني.

     

     زمان هرس

      بسته به نوع گياه و هدف از هرس، اين كار در دو موقع از سال انجام مي شود، يكي هرسي كه در هنگام ركود يا خواب زمستانه انجام مي شود و هرس زمستانه ناميده مي شود و ديگري هرسي كه در دوره ی فعاليت گياه يعني هنگامي كه گياه داراي برگ و در بعضی موارد گل و ميوه است، انجام مي گيرد و هرس سبز يا هرس تابستانه نام دارد. در مورد هر دو نوع هرس بايد به اين نكته توجه نمود كه اصولا هرس، در هر زمان كه انجام شود باعث تاخير در باروري نهال هاي جوان و كم شدن محصول درختان بارور مي شود. بنابراين بايد در تمام انواع هرس  تعادل رعايت گردد و قطع اعضای  گياه تنها به مقدار لازم و در نهايت احتياط انجام پذيرد.

 

هرس هاي زمستانه

      اين نوع هرس ها از آنجا كه در زماني انجام مي شوند كه گياه بدون برگ و در حال ركود است بيش تر مرسوم هستند. چون در اين هنگام شاخه ها بدون پوشش و قابل مشاهده بوده و به راحتي مي توان به آن ها دسترسي پيدا كرد و قسمت هایي را كه بايد به طور كامل و يا جزیي حذف شوند با ديدي باز برگزيد، همچنین چون گياه در اين زمان، فعاليت حياتي چنداني ندارد، ميزان صدمه ی حاصله از هرس به کم ترین میزان مي رسد. از هرس هاي زمستانه مي توان هرس هاي شكل دهي نهال هاي جوان تازه كشت شده را نام برد. اين هرس ها مهم ترين قدم در تشكيل شاخه هاي اصلي درخت يا بوته به شمار مي روند و در حقيقت پایه و اساس شكل آينده ی گياه را تشكيل مي دهند. علاوه بر اين هرس ها، حذف شاخه هاي شكسته، مريض و آفت زده نيز بايد در زمستان قبل از فعال شدن گياه، انجام شود. زيرا اين نوع شاخه ها به طور معمول پناهگاه و منبع انتشار آفات و امراض اند. هرس ديگري كه بايد حتمن در زمستان انجام شود هرس ريشه است.

 

هرس هاي سبز يا تابستانه

      اين نوع هرس ها، گرچه همگي به نام تابستانه خوانده مي شوند ولي در عمل بر حسب نوع، مي توان آن ها را از اول بهار تا اواخر تابستان انجام داد. مهم ترين هرس هاي تابستانه عبارت اند از: حذف گل ها و ميوه هاي اضافي كه تنك كردن (Thinning) ناميده مي شود، ايجاد زخم بر روي پوست ساقه، حذف نرك هاو پاجوش ها، بريدن قسمت هاي انتهایي شاخه هاي با رشد سريع، هرس بوته هاي زينتي به منظور حاشيه سازي و ايجاد اشكال تزیيني، حذف شاخه ها و گل هاي خشك گياهان زينتي و سرانجام هرس برگ.

 

انواع هرس

      همان طور كه ذكر گرديد، بر حسب هدف هرس، مي توان قسمت هاي مختلف گياه اعم از شاخه، برگ، ريشه، پوست و گل و ميوه را به طور كامل و يا جزیي حذف كرد. حذف هر يك از اين اندام بر روي رشد و نمو و باروري گياه در همان سال هرس و گاهي در طي چند سال بعد اثرات خاص باقي مي گذارد كه با انتخاب زمان و شدت هرس مناسب مي توان در شدت و ضعف اين اثرات دخالت ورزيد.


هرس شاخه

   در بين بخش های مختلف يك گياه، تعداد و نحوه رشد شاخه ها مهمترين عامل تعيين کننده در چگونگی و میزان مقاومت آن در مقابل فشارهاي ناشي از وزن ميوه، باد، برف و يخبندان زمستان به شمار مي رود. به علاوه نحوه ی قرار گرفتن شاخه ها و زاويه ی آن ها با تنه و  شاخه هاي اصلي، به ميزان زيادي بر قدرت باروري گياه و تحمل آن در برابر شرایط نامساعد اقلیمی تاثير مي گذارد. به همين دلايل، در هنگام هرس كردن شاخه هاي يك گياه بايد دقت زيادي به كار برد و همواره شكل و اندازه ی نهایي آن را در نظر گرفت.

      به طور كلي، شاخه هاي يك گياه چوبي را مي توان به دو گروه بارور و نابارور تقسيم نمود. شاخه هاي نابارور عبارت اند از: پاجوش ها، نرك ها و شاخه هاي معمولي بي بار (بدون گل و ميوه). شاخه هاي بارور شامل: سيخك ها، برندي و شاخه هاي معمولي بار دهنده ( حاوي گل و ميوه).

        در بعضي از گياهان مانند انگور، اين شاخه ها قبل از رشد حاوي اندام اوليه ی گل هستند و پس از رشد گل هاي آن ها باز مي شود. بعضي مانند گل سرخ در همان سال رشد رویشی، گل و ميوه توليد مي كنند و در بعضي ديگر مانند هلو در تابستان در جوانه هاي جانبي اعضاي گل به وجود مي آيد كه پس از زمستان گذراني در بهار سال بعد تبديل به گل و ميوه مي شوند. در هرس شاخه هاي نابارور اصل بر اين است كه تمام پاجوش ها و نرك ها را در طول فصل رشد از ته قطع كنند. البته در شرايط استثنایي مي توان اين شاخه ها را نگه داشت و از پاجوش ها به عنوان پايه ی پيوند و از نرك به عنوان شاخه ی بارور و يا شاخه هاي حامل سيخك استفاده کرد. شاخه هاي معمولي نابارور را بر حسب موقعيت آن ها مي توان در دوره ی استراحت گياه به دو صورت سرزني و يا حذف كامل هرس كرد. در اينجا، بايد در نظر داشت كه به طور معمول در بهار سال بعد از هرس، گياه كه مقداري از شاخه ها و در نتيجه تعدادي از جوانه هاي خود را از دست داده، نيروي ذخيره شده ی خود را صرف رشد جوانه هاي باقيمانده مي كند و به اين ترتيب جوانه هايي كه در شرايط معمولي ممكن بود رشد نكرده و به حالت راكد (خفته) يا جوانه ی مخفي درآيند تبديل به شاخه مي شوند و موجب توليد شاخه و برگ زياد و متراكم شدن تاج درخت مي گردند. در چنين حالتي، بايد تعدادي از اين شاخه هاي جديد را در زمستان سال بعد به طور كامل حذف كرد و تعداد باقيمانده را نيز سرزني و كوتاه كرد تا از رشد سريع و بدون انشعاب و در نتيجه از تركه اي شدن آن ها جلوگيري شده، در عين حال براي رشد سال بعد تعداد كافي جوانه بر روي گياه باقي بماند.

       هرس شاخه هاي بارور، بستگي به طول عمر آن ها دارد. به عنوان مثال شاخه هاي بارور معمولي بيش از يك بار گل وميوه تولید نمي كنند و بنابراين بايد در زمستان سالي كه به بار نشسته اند هرس شوند. سيخك ها در گياهان مختلف، طول عمرهاي متفاوتي دارند. برای مثال در زردآلو تا چهار سال، در سيب 10 تا 20 سال در گيلاس 10 تا 12 سال و در گلابي حدود 20 سال عمر مي كنند و پس از آن خشك مي شوند. در اين هنگام بايد سيخك ها را از طريق قطع شاخه ی دارای سیخک،  هرس و گياه را وادار به توليد شاخه هاي جديد كرد كه هر كدام پس از چند سال به صورت شاخه هاي حامل سيخك هاي جوان بارور در مي آيند.

ارسال نظر برای این مطلب

نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتی
اطلاعات کاربری
نام کاربری :
رمز عبور :
  • فراموشی رمز عبور؟